زندگی، عرفان و شعر باباطاهر در برگزیده‌ای از یازدهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر
کتاب «باباطاهر؛ شرح احوال و نگاهی به آثار ابومحمّد طاهر جصّاص همدانی» تألیف نصرالله پورجوادی برگزیده بخش «درباره شعر» در یازدهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر (۱۳۹۵) است.
به گزارش میزهنری،به نقل از روابط عمومی خانه کتاب و ادبیات ایران، یازدهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر (۱۳۹۵) در بخش «درباره شعر» یک اثر برگزیده داشت و اثری شایسته‌تقدیر معرفی نشد. کتاب «باباطاهر؛ شرح احوال و نگاهی به آثار ابومحمّد طاهر جصّاص همدانی» تألیف نصرالله پورجوادی که توسط انتشارات فرهنگ معاصر در بازار کتاب ایران عرضه شده، آن سال خوش درخشید.
نصرالله پورجوادی (متولد ۱۳۲۲ تهران) استاد رشته فلسفه در دانشگاه تهران، محقق عرفان اسلامی و مصحح متون کهن است. وی ده‌ها اثر تألیفی و تصحیحی دارد که از جمله آنها می‌توان به «سلطان طریقت (سوانح زندگی و شرح آثار احمد غزالی)»، «زبان حال در عرفان و ادبیات فارسی»، «بوی جان»، «دو مجدد (پژوهش‌هایی درباره محمد غزالی و فخر رازی)» و همچنین تصحیح آثاری از عین‌القضات همدانی و احمد غزالی اشاره کرد.
«باباطاهر» سومین مجلد از مجموعه «تاریخ اندیشه» است که در شش فصل تدوین شده و تصویری مستند و واقع‌نگرانه از باباطاهر همدانی، عارف، شاعر و گچکار (جصّاص) سده پنجم هجری را ارائه دهد. این کتاب با فرض آشنایی نسبی خواننده با پژوهش‌های پیشین، از شرح جزئیات تکراری پرهیز کرده و به جای آن، به واکاوی ابهامات و وجوه پیچیده زندگی و اندیشه باباطاهر می‌پردازد.
در فصل اول با عنوان «باباطاهر افسانه‌ای»، نویسنده به گزارش‌های مختلف درباره باباطاهر پرداخته و آنها را نقد و بررسی کرده است. در فصل دوم با عنوان «طاهر و عین‌القضات»، ارتباط باباطاهر با عین‌القضات همدانی و جایگاه او در سلسله مشایخ صوفیه مورد بررسی قرار گرفته است. نویسنده در این فصل نشان می‌دهد که باباطاهر با دو واسطه، شیخِ شیخِ عین‌القضات بوده است.
فصل سوم با عنوان «طاهر جصّاص همدانی» به بررسی نسبت «جصّاص» (گچکار) بودن باباطاهر و تأثیر این موضوع بر هویت او می‌پردازد. برخی به دلیل گیاهخواری و گچکاری باباطاهر، او را متهم به زندقه کرده‌اند، اما نویسنده با استناد به منابع تاریخی و عقاید عرفانی عین‌القضات، این اتهام را رد می‌کند. در فصل چهارم با عنوان «یک طاهر، نه بیشتر» نویسنده ثابت می‌کند که طاهر عریان و طاهر جصّاص یکی هستند؛ نه دو شخصیت جداگانه.
فصل پنجم با عنوان «کتاب باباطاهر در علم تصوف» به بررسی آثار نوشتاری باباطاهر، از جمله کتاب «کلمات» یا «اشارات» و… اختصاص دارد. نویسنده در این فصل تفاوت‌های کتاب باباطاهر با دیگر کتب تصوف را برمی‌شمارد و تأکید می‌کند که طاهر در این کتاب بیشتر به بیان اندیشه‌های خود پرداخته تا گردآوری سخنان دیگران.
فصل ششم با عنوان «مسئله اشعار باباطاهر» به بررسی دوبیتی‌های منسوب به باباطاهر می‌پردازد و نشان می‌دهد که این اشعار چگونه از او چهره‌ای عاشقانه و دردمند ساخته‌اند. نویسنده در این فصل همچنین به بررسی انتساب برخی ابیات به باباطاهر و تأثیر هویت دقیق او بر این انتساب‌ها می‌پردازد.
علی‌رغم موضوع تخصصی نثر کتاب ساده و شیواست و پژوهش را از قالب خشک تاریخی خارج کرده و به متنی خواندنی تبدیل کرده است.
این کتاب نخستین بار در سال ۱۳۹۴ توسط انتشارات فرهنگ معاصر در ۲۰۸ صفحه منتشر شد و به چاپ دوم نیز رسید. رویکرد بینارشته‌ای (تاریخ، عرفان، ادبیات) و توانایی نویسنده در روشن کردن زوایای پنهان یک چهره تاریخی-ادبی از این اثر کتابی مرجع ساخته است.
