بزرگداشت ایرج خواجه‌امیری در زادگاهش برگزار شد
مراسم بزرگداشت و چهلمین روز درگذشت ایرج (حسین) خواجه‌امیری، با همکاری خانه موسیقی ایران و انجمن توسعه شهر خالدآباد، عصر پنجشنبه دوم مهرماه در منزل این هنرمند در خالدآباد نطنز برگزار شد.
به گزارش میز هنری،به نقل از روابط عمومی خانه موسیقی ایران، در این مراسم جمعی از هنرمندان موسیقی، مسئولان محلی، خانواده ایرج خواجه‌امیری و جمعی از مردم و علاقه‌مندان هنر و آواز ایران حضور داشتند.
خوشامدگویی نماینده ستاد اجرایی مراسم
در ابتدای این مراسم، پس از تلاوت آیاتی از قرآن کریم، آقای فرازنده، نماینده ستاد اجرایی مراسم بزرگداشت «پهلوان آواز ایران»، ضمن خوشامدگویی به حاضران، درباره برگزاری این مراسم و جایگاه ایرج خواجه‌امیری سخن گفت.
پس از سخنان وی، نماهنگی درباره ایرج خواجه‌امیری برای حاضران به نمایش درآمد.
نوربخش: «ایرج» از توصیف بی‌نیاز است؛ بنیاد هنری ایرج در خالدآباد تأسیس شود
در ادامه مراسم، حمیدرضا نوربخش، مدیرعامل خانه موسیقی ایران از حضور هنرمندان و علاقه‌مندان موسیقی در این آیین قدردانی کرد.
وی ضمن تسلیت به خانواده ایرج خواجه‌امیری، به‌ویژه احسان خواجه‌امیری، الیکا و دیگر فرزندان این هنرمند، از مردم و فعالان فرهنگی و اجتماعی خالدآباد که برای برگزاری این مراسم تلاش کرده‌اند، تشکر کرد.
مدیرعامل خانه موسیقی ایران با اشاره به جایگاه ایرج خواجه‌امیری در تاریخ آواز ایران گفت: «ایرج» از توصیف بی‌نیاز است؛ چرا که بزرگان موسیقی ایران پیش از این درباره او سخن گفته‌اند. استاد کسایی او را «پهلوان آواز» نامید و استاد شجریان از او به عنوان «متر و معیار صدا» یاد کرد و دیگر استادان نیز هر یک تعابیری درباره جایگاه او داشته‌اند.
نوربخش ادامه داد: ایرج بیش از هفت دهه در عرصه موسیقی و آواز فعالیت کرد و از سال‌های ۱۳۲۷ و دوران فعالیتش در رادیو تا سال‌های پس از انقلاب و تا نزدیک پایان عمر، آثار و اجراهای فراوانی از خود به جا گذاشت که بخش مهمی از حافظه موسیقایی چند نسل از ایرانیان را شکل داده است.
وی با تأکید بر ضرورت پرهیز از دوقطبی‌سازی میان بزرگان موسیقی ایران گفت: موسیقی و آواز ایرانی مانند یک باغ بزرگ و پرگل است که گل‌های فراوانی با رنگ‌ها و عطرهای متفاوت دارد و هر یک از این گل‌ها جایگاه خود را دارند.
نوربخش در ادامه پیشنهاد کرد خالدآباد به یکی از پایگاه‌های معرفی و آموزش موسیقی و آواز ایرانی تبدیل شود و گفت: از آنجا که این شهر با عنوان «شهر پهلوان آواز» شناخته می‌شود، می‌توان با همکاری شهرداری، شورای شهر، اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی، فعالان فرهنگی و اجتماعی و خیران، «بنیاد هنری ایرج» را در خالدآباد تأسیس کرد.
وی افزود: این بنیاد می‌تواند استعدادهای موسیقی و آواز منطقه را شناسایی کند، میان این استعدادها و هنرمندان و استادان تهران ارتباط برقرار کند، زمینه حضور استادان موسیقی در این منطقه را فراهم آورد و به آموزش و معرفی استعدادهای جوان کمک کند تا خالدآباد به مرکزی شناخته‌شده در سطح منطقه و کشور تبدیل شود.
نوربخش تأکید کرد: خانه موسیقی ایران و جامعه موسیقی کشور آمادگی دارند در مسیر شکل‌گیری چنین بنیادی از این طرح حمایت کنند.
وی در پایان با اشاره به ماندگاری نام و هنر بزرگان موسیقی گفت: هنرمندانی مانند ایرج خواجه‌امیری هیچ‌گاه نمی‌میرند؛ چرا که صدا و هنر آنها باقی می‌ماند و ایرج همچنان در موسیقی و حافظه مردم ایران حضور خواهد داشت.
پیام تسلیت فرماندار نطنز در چهلمین روز درگذشت ایرج
در ادامه، با توجه به عدم حضور محمد کیهانی، فرماندار شهرستان نطنز، در مراسم، پیام وی در سوگ ایرج خواجه‌امیری برای حاضران قرائت شد.
در بخشی از این پیام آمده بود: با نهایت تأسف و تأثر، درگذشت استاد حسین خواجه‌امیری، هنرمند نامدار آواز ایران و فرزند پرافتخار خالدآباد شهرستان نطنز را به جامعه هنری کشور، مردم شریف شهرستان، خانواده محترم و تمامی علاقه‌مندان آن استاد فقید تسلیت عرض می‌کنم.
کیهانی در ادامه با اشاره به بیش از هفت دهه فعالیت هنری ایرج خواجه‌امیری، از صدای پرقدرت و ماندگار او و جایگاهش در تاریخ هنر ایران یاد کرده و نوشته بود: استاد ایرج بیش از هفت دهه از عمر پربار خود را در خدمت موسیقی و آواز ایران سپری کرد و با صدای پرقدرت، گسترده و ماندگار خود، جایگاهی کم‌نظیر در تاریخ هنر این سرزمین به دست آورد؛ چنان‌که در میان مردم و علاقه‌مندان موسیقی با عنوان «پهلوان آواز ایران» شناخته
می‌شد.
فرماندار نطنز همچنین تأکید کرده بود که ایرج برای مردم این شهرستان تنها یک هنرمند بزرگ نبود، بلکه فرزندی دلبسته به زادگاه و ریشه‌های خود بود و با وجود شهرت و جایگاه هنری، هنگام بازگشت به زادگاهش با مردم دیدار می‌کرد و با همان زبان صمیمی محلی با آنان به گفت‌وگو می‌نشست.
در این پیام همچنین به علاقه ایرج به آیین‌ها و سنت‌های مذهبی و نمود این علاقه در برخی آثار و اجراهای او اشاره شده بود.
کیهانی در پایان پیام خود نوشته بود: ایرج تنها صاحب یکی از صداهای ماندگار موسیقی ایران نبود؛ او بخشی از حافظه فرهنگی چند نسل از ایرانیان بود و نام و آوازش برای همیشه در تاریخ موسیقی این سرزمین باقی خواهد ماند.
اجرای دو هنرمند کاشانی در یادبود ایرج
پس از قرائت پیام فرماندار نطنز، دو هنرمند کاشانی قطعه‌ای را برای حاضران اجرا کردند.
پس از این اجرا، مجری مراسم اعلام کرد که شورای شهر نطنز فضایی را برای احداث فرهنگسرایی به نام استاد ایرج خواجه‌امیری در شهر نطنز در نظر گرفته است و قرار است کلنگ این فرهنگسرا در این محل به زمین زده شود.
علی جهاندار: «ایرج یعنی آواز»؛ او معدن الماس بود
در ادامه، علی جهاندار، خواننده و استاد آواز، با سلام و عرض ارادت به مردم خالدآباد و حاضران در مراسم گفت: چه افتخار تاریخی نصیب مردم خالدآباد و ما ایرانیان شده است که در مقطعی از تاریخ، مرد بزرگی در عرصه آواز این مملکت حضور داشته است؛ هنرمندی که نسل‌های مختلف از آثار و صدای او لذت برده‌اند و بهره گرفته‌اند.
جهاندار با اشاره به توصیف‌های بزرگان موسیقی از ایرج گفت: انتظار داشتم استاد نوربخش یکی از صفت‌هایی را که من به استاد ایرج داده‌ام نیز بیان کند.
وی ادامه داد: اهالی هنر می‌دانند که من بخش قابل توجهی از آوازهای ایرج را حفظ هستم. من از نوجوانی آواز ایشان را دنبال می‌کردم. استاد ایرج ۱۶ سال از من بزرگ‌تر بود و من از ۱۲ سالگی آواز او را دنبال کردم.
این هنرمند افزود: خود استاد ایرج نیز در جاهای مختلف درباره آواز من صحبت کرده بود و این برای من افتخار بزرگی است که شخصیتی مانند ایرج چنین نظری درباره من داشت. من لقب «آواز» را به ایشان دادم؛ «ایرج یعنی آواز».
وی با اشاره به یکی از اجراهای ایرج در دستگاه ماهور گفت: من کسی را ندیدم که «خسرو و شیرین» را با آن کیفیت بخواند. در آنجا عده‌ای جمع شده بودند و آواز می‌خواندند، اما وقتی ایرج شروع به خواندن کرد، همه را تحت تأثیر قرار داد.
جهاندار در ادامه با بیان اینکه می‌خواهد تعبیر دیگری برای ویژگی صدای ایرج به کار ببرد، گفت: امروز می‌خواهم جسارت کنم و بگویم ایرج صاحب یک کمپانی و یک معدن الماس بود. این الماس از دانه‌ریز داشت، متوسط داشت و تا دانه‌های بسیار درشت و دست‌نیافتنی هم داشت.
وی افزود: وقتی می‌گویم «دست‌نیافتنی»، با توجه به اطلاعاتی که از آواز و فن آن دارم، این حرف را با جرأت می‌زنم. ایرج آوازهایی دارد که انسان دیگر نمی‌تواند آنها را بخواند. شاید بتوانم ۲۰ یا ۳۰ آواز از او را نام ببرم که حتی یک خط از آنها را اگر دنبال کنید، می‌بینید بعید است در کره خاکی کسی بتواند با آن ظرافت آنها را اجرا کند.
جهاندار برای توضیح این ویژگی، صدای اصیل و منحصربه‌فرد ایرج را به یک داروی اورجینال تشبیه کرد و گفت: شما وقتی به داروخانه می‌روید و یک داروی اورجینال می‌خواهید، ممکن است نمونه مشابه آن را به شما پیشنهاد کنند، اما شما دنبال همان اصل هستید.
جهاندار در پایان با اشاره به پیشنهاد تأسیس بنیاد هنری ایرج در خالدآباد گفت: ایران گل‌های رنگارنگ زیادی دارد، اما آوازهای دانه‌درشت ایرج ویژگی دیگری داشتند و امیدوارم خداوند او را رحمت کند و مردم اینجا قدر جایگاه او را بدانند.
وی افزود: همان‌طور که دکتر نوربخش گفتند، به نظر من بهترین نام برای این مجموعه می‌تواند «بنیاد ایرج» باشد. این بنیاد می‌تواند به بخشی از فرهنگ این مملکت و فرهنگ این سرزمین تبدیل شود و مرکزی باشد که مردم برای دنبال کردن آواز و شناخت این هنر به آنجا بیایند.
احسان خواجه‌امیری: امیدوارم بنیاد هنری ایرج در خالدآباد شکل بگیرد
پس از سخنان علی جهاندار، احسان خواجه‌امیری، خواننده و فرزند ایرج خواجه‌امیری، ضمن سلام و عرض ارادت به حاضران و همشهریان خود گفت: من احسان خواجه‌امیری هستم. پدرم در همین منطقه به دنیا آمده بود، اینجا را بسیار دوست داشت و عاشق این قطعه بود و عاشق شما بود.
خواجه‌امیری با اشاره به پیشنهاد حمیدرضا نوربخش برای تأسیس بنیاد هنری ایرج در خالدآباد اظهار کرد: از پیشنهاد جناب نوربخش عزیز بسیار لذت بردم و امیدوارم این اتفاق بیفتد.
وی افزود: مطمئنم اگر در این شهر عزیز، در استان هنرپرور نطنز و در محدوده اصفهان چنین اتفاقی شکل بگیرد، استعدادهای فراوانی وجود دارند. می‌دانم که در این منطقه خواننده‌های خوش‌صدا و هنرمندان درجه‌یک بسیاری داریم.
فرزند ایرج خواجه‌امیری ادامه داد: مطمئنم اگر میکروفن را به دست بسیاری از آقایانی که امروز اینجا هستند بدهم، صداهای بسیار زیبایی خواهم شنید.
وی با یادآوری خاطرات دوران کودکی خود از سفر به کاشان گفت: یادم هست وقتی کوچک بودم و به کاشان می‌رفتیم، از هنر هنرمندان آنجا لذت می‌بردیم. ما هم همراه استادمان به کاشان می‌آمدیم و همه عزیزان صداهای بسیار درجه‌یکی داشتند.
وی ابراز امیدواری کرد با شکل‌گیری این بنیاد، زمینه برای شناسایی و پرورش استعدادهای موسیقی در این منطقه فراهم شود و گفت: امیدوارم این اتفاق بیفتد و در آینده ما خواننده‌های درجه‌یک بسیار بیشتری از این خطه داشته باشیم.
احسان خواجه‌امیری در پایان از مردم خالدآباد برای میزبانی مراسم تشکر کرد و گفت: از تک‌تک شما بابت میزبانی‌تان ممنونم. امیدوارم به‌زودی باز هم شما را ببینیم و دور هم جمع شویم برای آواز خواندن و موسیقی.
پس از سخنان احسان خواجه‌امیری، قطعه‌ای اجرای مشترک ایرج و احسان خواجه‌امیری برای حاضران پخش شد.
دل‌نوشته‌ای از زبان مردم خالدآباد برای ایرج
در ادامه مراسم، هلیا مبینی دل‌نوشته‌ای برای ایرج خواجه‌امیری را از زبان مردم خالدآباد قرائت کرد و پس از آن، سرودی توسط کودکان خالدآباد اجرا شد.
بیداد خواجه‌امیری: باباجی رفت، اما صدایش و عشقش به مردم و هنر باقی ماند
در ادامه، بیداد خواجه‌امیری، نوه ایرج خواجه‌امیری، با اشاره به خاطرات خود از پدربزرگش گفت: آن روزی که با باباجی، پدربزرگ عزیزم، کوچه‌به‌کوچه این شهر زیبا را می‌گشتم، هیچ‌وقت فکر نمی‌کردم روزی در همین شهر و در همین فضا بخواهم به یاد ایشان صحبت کنم.
وی ادامه داد: در تک‌تک خاطراتی که ایشان از این شهر تعریف می‌کردند، همیشه از مردم این شهر به نیکی یاد می‌کردند. همان‌طور که احسان جان هم گفت، همیشه می‌گفتند مردم این شهر استعداد ذاتی و زیبایی برای خواندن آواز دارند.
بیداد خواجه‌امیری با اشاره به چهلمین روز درگذشت ایرج گفت: در چهلمین روز فراق پدر عزیزمان، استاد ایرج، در میان شما عزیزان، با اندوه فراوان اما سرشار از حس افتخار گرد هم آمده‌ایم.
وی افزود: در این چهل روز، آنچه بیش از هر چیز تسلی‌بخش دل ما بود، محبت بی‌دریغ شما عزیزان بود. از همه عزیزانی که در سوگ پدرمان کنار ما بودند، از هنرمندان، استادان، دوستان، همکاران و شما همشهریان عزیز که با بزرگواری خود، با حضور، پیام و تماس، یاد ایشان را گرامی داشتید، صمیمانه تشکر می‌کنم.
نوه ایرج خواجه‌امیری ادامه داد: پدر ما سال‌ها با صدایش مهمان دل مردم ایران بود و چه افتخاری برای ما بالاتر از اینکه امروز می‌دانیم محبتش همچنان در دل شما عزیزان باقی است.
وی گفت: باباجی رفت، اما صدایش، خاطره‌اش، بزرگواری‌اش و عشقی که به مردم و هنر این سرزمین داشت، برای همیشه باقی خواهد ماند.
بیداد خواجه‌امیری در پایان اظهار کرد: از همه شما که امروز برای بزرگداشت یاد و نام او گرد هم آمدید، با تمام وجود سپاسگزارم. حضور شما مرهمی برای دل‌های داغدار و نشانه‌ای از این است که پدر من در قلب شما مردم عزیز همچنان زنده و ماندگار است.
وی گفت: از خداوند بزرگ برای همه شما سلامتی و برای روح پدر عزیزمان، استاد ایرج، آرامش و رحمت بی‌پایان مسئلت دارم. به نمایندگی از خانواده استاد، از تک‌تک شما عزیزان صمیمانه سپاسگزارم.
بیداد خواجه‌امیری در پایان خطاب به پدربزرگش گفت: «باباجان، روحت شاد و یادت تا همیشه گرامی.»
پایان مراسم با تک‌نوازی نی و یاد ایرج خواجه‌امیری
در پایان این مراسم، تک‌نوازی نی اجرا شد و پس از آن نیز نماهنگی درباره ایرج خواجه‌امیری برای حاضران به نمایش درآمد.
پس از پایان برنامه، خانواده خواجه‌امیری به پارک باستان خالدآباد رفتند؛ محلی که قرار است فرهنگسرایی به نام ایرج خواجه‌امیری در آن احداث شود.
