علیرضا زرین‌دست از ریشه‌های نورپردازی در سینمای ایران گفت
علیرضا زرین‌دست در نشست تخصصی «ریشه‌های نورپردازی در سینمای ایران» در چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران، با اشاره به تأثیر نقاشی بر شکل‌گیری شیوه‌های نورپردازی در سینما، بر اهمیت پژوهش، شناخت بصری و خلاقیت در خلق آثار ماندگار تأکید کرد.
به گزارش میز هنری و به نقل از ستاد خبری چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران، نشست تخصصی «ریشه‌های نورپردازی در سینمای ایران» شنبه ۲۵ مهرماه با حضور علیرضا زرین‌دست، مدیر فیلم‌برداری پیشکسوت سینما، در پردیس ملت برگزار شد.
زرین‌دست در آغاز این نشست با اشاره به نقش نقاشی در شکل‌گیری شیوه‌های نورپردازی در عکاسی و سینما گفت: نقاشانی که پیش از اختراع برق فعالیت می‌کردند، منبع الهام عکاسان، فیلم‌برداران و طراحان صحنه و لباس بودند تا با الگوبرداری از آثار آن‌ها، فضاهای موردنظر خود را خلق کنند.
او با تأکید بر اهمیت منابع تصویری در بازسازی دوره‌های تاریخی توضیح داد که فیلم‌سازان برای بازآفرینی فضای دوره‌های گذشته، به منابع تصویری و آثار نقاشی مراجعه می‌کنند. به گفته زرین‌دست، نقاشی‌های هر دوره با سبک‌های خاص خود، به شناخت بهتر شیوه‌های نورپردازی کمک می‌کنند و از پایه‌های شکل‌گیری نورپردازی در عکاسی و سینما به شمار می‌روند.
از آتلیه نقاشان تا نورپردازی سینما
این مدیر فیلم‌برداری پیشکسوت با تشریح شیوه کار نقاشان در گذشته اظهار کرد که آن‌ها در آتلیه‌هایی فعالیت می‌کردند که طراحی پنجره‌ها و استفاده از پارچه برای کنترل نور، امکان ایجاد روشنایی یکنواخت و کاهش سایه‌ها را فراهم می‌کرد. این تجربه‌ها به‌تدریج بر شکل‌گیری شیوه‌های نورپردازی کلاسیک تأثیر گذاشت.
زرین‌دست با اشاره به سینمای اولیه گفت که در دوران سینمای صامت، به دلیل محدودیت تجهیزات و منابع نوری، فیلم‌برداران ناچار بودند با ابتکار خود از نور موجود استفاده کنند. در بسیاری از فیلم‌های آن دوره، تصویر حالتی تخت داشت و محدودیت مواد حساس تصویربرداری، کنترل دقیق روشنایی و تاریکی را دشوار می‌کرد.
او همچنین با اشاره به تجربه شخصی خود در کار با دوربین‌های کوکی و نگاتیو، فیلم‌برداری در گذشته را فرایندی دشوار و نیازمند مهارت دانست و افزود که پیشرفت فناوری دیجیتال، بسیاری از محدودیت‌های فنی آن دوران را برطرف کرده است.
فناوری دیجیتال؛ فرصت یا مانع خلاقیت؟
زرین‌دست با بیان اینکه دوربین‌های دیجیتال امکان تنظیم نور، مشاهده مستقیم تصویر و ارزیابی سریع نتیجه کار را فراهم کرده‌اند، از فیلم‌سازان جوان خواست قدر امکانات امروز را بدانند. او در عین حال تأکید کرد که قابلیت‌های هوشمند دوربین‌ها همیشه در خدمت بیان هنری نیستند و گاهی می‌توانند با انتخاب‌های خلاقانه فیلم‌بردار تداخل پیدا کنند.
به گفته این فیلم‌بردار، برخی دوربین‌های امروزی امکان اصلاح گسترده روشنایی تصویر را دارند؛ قابلیتی که اگرچه از ثبت تصاویر بیش از حد روشن یا تاریک جلوگیری می‌کند، ممکن است در مواردی با فضای بصری موردنظر فیلم‌بردار مغایرت داشته باشد.
او همچنین با اشاره به تأثیر فناوری دیجیتال بر گسترش فیلم‌سازی در جهان گفت که دسترسی به دوربین‌های کوچک و تلفن‌های همراه، امکان تولید فیلم با هزینه کمتر را فراهم کرده است؛ اما صرف برخورداری از تجهیزات، به خلق اثری تأثیرگذار منجر نمی‌شود.
زرین‌دست شناخت، تفکر و پژوهش را از عوامل مهم در ساخت آثار ماندگار دانست و با اشاره به پیچیدگی شخصیت‌های تاریخی و فرهنگی، تأکید کرد که پرداختن به موضوعاتی مانند زندگی و اندیشه مولانا به پژوهش عمیق و شناخت ابعاد مختلف شخصیت او نیاز دارد.
اهمیت نور در روایت تصویری
این مدیر فیلم‌برداری پیشکسوت در بخش دیگری از نشست به نقش نور طبیعی و سایه در ایجاد فضای دراماتیک اشاره کرد و گفت بسیاری از قواعد نورپردازی مورد استفاده در عکاسی و سینما، ریشه در تجربه نقاشان دارند.
او همچنین با اشاره به اهمیت نورپردازی در تئاتر و سینما توضیح داد که نور می‌تواند جایگاه شخصیت‌ها، اشیا و پس‌زمینه را در تصویر برجسته کند و بر نحوه دریافت مخاطب از صحنه تأثیر بگذارد. به گفته او، شناخت این عناصر بصری و نحوه استفاده از آن‌ها، بخشی از مهارت فیلم‌بردار در خلق جهان تصویری اثر است.
زرین‌دست در ادامه با اشاره به امکانات جدید در اصلاح رنگ و استفاده از فیلترها، فناوری دیجیتال را ابزاری مؤثر در فرایند فیلم‌برداری دانست؛ ابزاری که در کنار دانش و نگاه خلاقانه فیلم‌ساز می‌تواند به خلق تصاویر متفاوت کمک کند.
چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران به دبیری بهروز شعیبی، از ۲۵ تا ۳۰ مهرماه به همت انجمن سینمای جوانان ایران و با حمایت نهادهای فرهنگی و سینمایی، در پردیس سینماگالری ملت برگزار می‌شود.
