انتقاد فرهادی از هالیوود: ما نیازی به ناجی آمریکایی نداریم
اصغر فرهادی در جشنواره فیلم ریو از سلطه سینمای آمریکا و نحوه بازنمایی فرهنگ و جوامع دیگر در هالیوود انتقاد کرد و گفت فیلم‌هایی مانند «آرگو» تصویری از «ناجی آمریکایی» ارائه می‌دهند که مورد قبول او نیست.
به گزارش میز هنری و به نقل از ورایتی، اصغر فرهادی، فیلمساز ایرانی و برنده دو جایزه اسکار که برای نمایش «داستان‌های موازی» در جشنواره فیلم ریو حضور دارد، درباره سلطه سینمای آمریکا و این موضوع صحبت کرد که چرا هالیوود را نمی‌توان منبعی قابل اعتماد برای بازنمایی دقیق فرهنگ کشورهای دیگر دانست.
فرهادی در پاسخ به پرسشی درباره موفقیت «آرگو» در اسکار، تنها یک سال پس از دریافت جایزه اسکار بهترین فیلم غیرانگلیسی‌زبان برای «جدایی نادر از سیمین»، گفت این فیلم را هنگام اکران دیده و احساس کرده است با یک «چیز هالیوودی» روبه‌روست.
«آرگو» به‌طور آزاد از ماجرایی واقعی الهام گرفته و داستان تلاش یک مأمور آمریکایی را روایت می‌کند که برای خارج کردن شش آمریکایی گرفتار در جریان بحران گروگان‌گیری تهران، خود را تهیه‌کننده یک فیلم هالیوودی معرفی می‌کند. فرهادی در واکنش به این روایت گفت مشکل چنین فیلم‌هایی این است که جهان را از بالا به پایین نگاه می‌کنند.
او گفت: «چرا احساس می‌کنید شما بالا هستید و ما پایین؟ نمی‌فهمم این خودبزرگ‌بینی از کجا می‌آید که فکر می‌کنند در جایگاه بالاتری قرار دارند.»
فرهادی در ادامه با اشاره به تصویری که برخی فیلم‌های هالیوودی از کشورهای دیگر ارائه می‌کنند، گفت حتی اگر هدف آنها کمک یا مهربانی باشد، باز این تصور وجود دارد که دیگران باید روزی «مثل ما» شوند؛ تصوری که او نمی‌پذیرد.
این فیلمساز درباره «آرگو» نیز گفت فیلم‌هایی از این دست «عمیق نیستند» و بیشتر با نگاه تجاری ساخته می‌شوند. او افزود: «در چنین فیلم‌هایی همیشه یک مرد سفیدپوست آمریکایی وجود دارد که دیگران را نجات می‌دهد. سؤال من این است: چرا؟ چرا یک آمریکایی باید به کوبا یا ایران برود تا مردم را نجات دهد؟ مردم می‌دانند که می‌توانند خودشان را نجات دهند. چه کسی از شما خواسته بیایید و ما را نجات دهید؟»
فرهادی در بخش دیگری از این گفت‌وگو درباره رابطه سینما و سیاست گفت: «وقتی درباره جامعه حرف می‌زنید، در واقع درباره سیاست حرف می‌زنید.» او توضیح داد که حتی روایت زندگی خانوادگی، روابط و مشکلات مردم نیز می‌تواند به شکل غیرمستقیم با سیاست ارتباط داشته باشد، اما ترجیح می‌دهد در فیلم‌هایش مستقیماً درباره سیاست صحبت نکند و به مخاطب فرصت دهد خودش لایه‌های اثر را کشف کند.
او از مستند «همشهری» ساخته عباس کیارستمی به عنوان «سیاسی‌ترین فیلم ایران» یاد کرد و گفت این فیلم با تمرکز بر رانندگان در خیابان‌های تهران، از طریق نحوه صحبت مردم با پلیس، لایه‌های سیاسی جامعه را نیز آشکار می‌کند.
فرهادی همچنین درباره نقش رسانه‌ها در شکل‌گیری تصویر مردم از جوامع دیگر گفت رسانه‌ها و سینما نمی‌توانند تصویر کاملی از زندگی روزمره مردم ارائه دهند. به گفته او، انسان‌ها در سراسر جهان در احساساتی مانند عشق و نفرت به یکدیگر شباهت دارند و سینما می‌تواند این اشتراک انسانی را آشکار کند.
او گفت وقتی فیلمی برزیلی می‌بیند، خیلی زود فراموش می‌کند که داستان در نقطه دیگری از جهان اتفاق می‌افتد و احساس می‌کند فیلم درباره «ما، به عنوان انسان» است. فرهادی سفر و ارتباط مستقیم میان مردم کشورها را راهی مؤثرتر برای شناخت جوامع دانست و گفت به باور او رسانه‌ها نمی‌توانند تصویر کاملی از مردم ارائه دهند.
فرهادی در ادامه درباره دو فیلم اخیر خود، «قهرمان» و «داستان‌های موازی»، گفت این آثار به چگونگی نگاه ما به دیگران و نحوه دیده شدن ما از سوی دیگران می‌پردازند و از تأثیر شبکه‌های اجتماعی بر زندگی انسان‌ها نیز تأثیر پذیرفته‌اند.
او با اشاره به اطلاعاتی که درباره ایران در رسانه‌های جریان اصلی منتشر می‌شود، هشدار داد که بخشی از این اطلاعات بر شناختی سطحی از زندگی واقعی مردم استوار است. فرهادی گفت تکرار مداوم یک روایت می‌تواند زمینه پذیرش ادعاهایی مانند «آنها دشمن هستند» را فراهم کند و افزود: «این کاری است که رسانه‌ها انجام می‌دهند، چون قدرتمندترین رسانه‌ها در اختیار افراد قدرتمند هستند. مشکل همین است.»
فرهادی درباره فیلم بعدی خود نیز بار دیگر تأکید کرد که این اثر به زبان فارسی ساخته خواهد شد. او در پاسخ به پرسشی درباره احتمال ارتباط فیلم با جنگ کنونی در ایران و درگیری فلسطین گفت این موضوع «نه به‌طور مستقیم» در فیلم مطرح خواهد شد.
کارگردان «فروشنده» همچنین درباره روند شکل‌گیری «داستان‌های موازی» توضیح داد که این فیلم در ابتدا قرار بود در آمریکا ساخته شود. او سه سال در این کشور روی پروژه تحقیق و بازیگر انتخاب کرد، اما در نهایت احساس کرد نمی‌تواند با فضای آن ارتباط برقرار کند و تصمیم گرفت محل داستان و تولید را تغییر دهد.
فرهادی با اشاره به انتقال پروژه به فرانسه گفت این تصمیم آسان نبود، اما «دی‌ان‌ای این فیلم بیشتر اروپایی است تا آمریکایی». ایزابل هوپر، ویرژینی افیرا و ونسان کسل از بازیگران اصلی «داستان‌های موازی» هستند.
او درباره همکاری با بازیگران سرشناس فیلم نیز گفت هنگام فیلم‌برداری به شهرت آنها فکر نمی‌کند و همه بازیگران را اعضای گروه و خانواده سینمایی خود می‌داند و شیوه کارش با آنها تفاوتی با دیگر بازیگران ندارد.
