ماجرای شکل‌گیری «کد ۷۰۰»؛ از فیلمبرداری جنگ تا روایت یک مادر

تهیه کننده مستند «کد ۷۰۰» گفت: دیدن مادری تنها در معراج شهدا که دنبال فرزندش است و در غربت، هر نشانه و شخصیت را برای یافتن گمشده‌اش دنبال می‌کند، ما را برای ساخت «کد ۷۰۰» ترغیب کرد.

به گزارش میز هنری،به نقل از روابط عمومی مرکز گسترش، تجربی و پویانمایی، فرید ابراهیمی، تهیه‌کننده مستند «کد ۷۰۰» درباره چگونگی شکل‌گیری این مستند گفت: در وهله اول قرار بود من به همراه مینا قاسمی‌زواره روی مستند دیگری کار کنیم و برای فیلمبرداری به تبریز برویم اما صبح همان روزی که جنگ ۱۲ روزه آغاز شد، آن پروژه منتفی شد. ما از همان ابتدای جنگ تصمیم گرفتیم منتظر نمانیم و دوربین را روشن کنیم و به نقاط مختلف شهر برویم تا اتفاقاتی را که در حال رخ دادن است ثبت کنیم. در چند روز ابتدایی، به شکل جسته‌گریخته در نقاط مختلف فیلمبرداری کردیم تا اینکه با تصمیمی که با کارگردان گرفتیم، به سمت معراج شهدا رفتیم.

او ادامه داد: وقتی وارد فضای معراج شهدا شدیم، شرایط متفاوت بود. به دلیل وضعیت جنگی کشور و حضور نهادهای امنیتی و نظامی، فیلمبرداری چندان ساده نبود. از طرف دیگر، خانواده‌های زیادی از نقاط مختلف کشور به معراج شهدا آمده بودند و درگیر تحویل گرفتن و تشییع پیکر فرزندانشان بودند. ما ابتدا چند روز با موبایل، دوربین‌های کوچک‌تر و امکانات محدود فیلمبرداری کردیم. هم‌زمان من به عنوان تهیه‌کننده وظیفه داشتم با نهادهای نظامی و مسئولان مربوط گفت‌وگو کنم تا اعتماد آنها را جلب کنیم و بتوانیم فیلمبرداری را به شکل رسمی‌تر آغاز کنیم.

ابراهیمی با اشاره به شرایط دشوار کار در معراج شهدا بیان کرد: دوستان با ما همکاری داشتند اما ما هم شرایط نهادهای امنیتی و نظامی را درک می‌کردیم. فضای کشور کاملاً جنگی بود و طبیعتاً مستندسازی برای بسیاری از این مجموعه‌ها در آن شرایط، یک موضوع فرعی و حاشیه‌ای محسوب می‌شد. یکی از نخستین اقداماتی که انجام دادیم، برگزاری جلسه با سردار منصوری و همچنین دوستان شهرداری بود. بخشی از مجموعه معراج شهدا زیر نظر شهرداری و بخشی زیر نظر سپاه بود. با سردار منصوری صحبت کردیم و کلیت کار را توضیح دادیم و ایشان پذیرفتند که با نظارت کامل معراج شهدا، فعالیت خود را ادامه دهیم. از آنجا بود که فیلمبرداری رسمی «کد ۷۰۰» آغاز شد.

وی افزود: البته حتی بعد از آن هم با مشکلات مختلفی مواجه می‌شدیم. گاهی نمی‌دانستیم قرار است مقام یا مسئولی وارد مجموعه شود و در حالی که دوربین ما روشن بود، ناگهان می‌آمدند و دوربین‌ها را ضبط می‌کردند یا رم‌ها فرمت می‌شد. بعد باید دوباره با دوستان صحبت می‌کردیم و توضیح می‌دادیم که ما چه کاری انجام می‌دهیم. بعضی مواقع هم به محل می‌رفتیم، تصویربردار و صدابردار آماده کار می‌شدند اما امکان حضور یا فیلمبرداری وجود نداشت. از طرف دیگر، خانواده‌ها نیز شرایط روحی مناسبی برای گفت‌وگو نداشتند. آنها آمده بودند عزیزانشان را پیدا کنند و درگیر پیدا کردن پیکر فرزندانشان بودند و نمی‌توانستیم به راحتی به آنها نزدیک شویم و انتظار گفت‌وگو داشته باشیم.

تهیه‌کننده «کد ۷۰۰» درباره نقش مینا قاسمی‌زواره در روند تولید فیلم گفت: حضور خانم قاسمی برای ما بسیار مهم بود. ایشان پیش از این هم مستندهایی را در فضاهای بحرانی ساخته بودند و از این جهت من به عنوان تهیه‌کننده خیالم راحت بود که کارگردانی با تجربه و تسلط بالا در کنار گروه حضور دارد. از همان روز اول هم به ایشان گفتم که باید در نظر داشته باشیم هر لحظه ممکن است بازداشت شویم یا دوربینمان ضبط شود. اگر قرار است به شکل جدی وارد فیلمبرداری شویم، باید همه این شرایط را بپذیریم. مدیریت خانم قاسمی و نحوه مواجهه ایشان با شرایط باعث شد کار برای من و گروه بسیار راحت‌تر شود و بچه‌های گروه نیز با وجود دشواری‌های کار، خسته و دلسرد نشوند.

ایده «کد ۷۰۰» از کجا آمد؟
ابراهیمی درباره شکل‌گیری ایده اصلی مستند توضیح داد: ما از ابتدا خانواده‌های شهدا را در همان روزهای فیلمبرداری دنبال می‌کردیم و از آنها فیلم می‌گرفتیم. حجم فیلم‌هایی که داشتیم به چندین ترابایت رسید و در ادامه، به تدریج به خط داستانی مشخصی رسیدیم؛ اینکه خانواده‌ای را دنبال کنیم که در همان روزهای بحرانی به دنبال پیکر فرزندش است و در این مسیر فراز و فرودهایی را تجربه می‌کند.

او ادامه داد: در میان خانواده‌هایی که آنجا حضور داشتند، مادری از یک روستا برای پیدا کردن فرزندش آمده بود. بسیار ساکت گوشه‌ای می‌نشست و کسی را در آن محیط نمی‌شناخت. هر کسی را که می‌دید و پرونده‌ای در دستش بود، تصور می‌کرد شاید مسئول باشد و بتواند اطلاعاتی درباره فرزندش به او بدهد. با هزار امید به سراغ افراد مختلف می‌رفت. همین موقعیت برای ما بسیار دراماتیک بود و تصمیم گرفتیم روایت این مادر را دنبال کنیم. ایده «کد ۷۰۰» از همین‌جا شکل گرفت؛ مادری که در روزهای بحرانی به دنبال فرزندش است و اینکه آیا در نهایت می‌تواند او را پیدا کند یا نه، ادامه داستان را شکل می‌دهد.

متن کامل این گفتگو را اینجا بخوانید.