کتاب «پیکره ناپیدای سینما» نوشته کاظم نظری منتشر شد
پشت هر فیلم، شبکه‌ای از انسان‌ها، حرفه‌ها و تشکل‌ها قرار دارد که کمتر دیده می‌شوند، اما در شکل‌گیری و تداوم سینما نقشی اساسی دارند. کتاب «پیکره ناپیدای سینما؛ تحلیل ساختارهای تشکل‌های سینمایی» نوشته کاظم نظری، با تمرکز بر این بخش کمترشناخته‌شده، به بررسی چالش‌های صنفی و ضرورت حمایت از حقوق حرفه‌ای سینماگران می‌پردازد.
به گزارش میز هنری، کاظم نظری، عضو هیأت علمی دانشگاه بین‌المللی سوره، در گفت‌وگوی اختصاصی با خبرنگار ما، با اشاره به انگیزه نگارش این کتاب گفت که پویایی و پایداری سینما تنها به کیفیت آثار تولیدشده وابسته نیست، بلکه وضعیت حرفه‌ای، معیشت، امنیت شغلی و امکان مشارکت مؤثر افرادی که در شکل‌گیری و تداوم این هنر نقش دارند نیز در آینده آن تأثیرگذار است.
پیکره ناپیدای سینما؛ بخش کمتر دیده‌شده یک هنر
نظری درباره مفهوم عنوان کتاب توضیح داد که منظور از «پیکره ناپیدای سینما»، مجموعه‌ای از انسان‌ها، حرفه‌ها، تشکل‌ها و مناسبات نهادی است که ممکن است کمتر در معرض دید مخاطبان قرار گیرند، اما نقشی اساسی در تداوم و پویایی سینما دارند.
به گفته وی، سینما تنها حاصل خلاقیت کارگردان یا بازیگر و تولید یک فیلم نیست، بلکه بر شبکه‌ای از تخصص‌ها، همکاری‌های حرفه‌ای و ساختارهای صنفی استوار است. این تشکل‌ها در دفاع از حقوق حرفه‌ای اعضا، بهبود شرایط اشتغال، ایجاد همبستگی میان فعالان و مشارکت در تصمیم‌گیری‌های فرهنگی نقش دارند.
این پژوهشگر تأکید کرد که شناخت و تقویت این بخش کمتر دیده‌شده، علاوه بر حمایت از فعالان سینما، برای ارتقای کیفیت، عدالت حرفه‌ای و دستیابی به آینده‌ای پایدار برای سینمای ایران ضروری است.
چالش‌های صنفی؛ از ناامنی شغلی تا محدودیت منابع مالی
عضو هیأت علمی دانشگاه بین‌المللی سوره با اشاره به عملکرد تشکل‌های سینمایی ایران گفت این نهادها در ایجاد همبستگی میان سینماگران، پیگیری مطالبات حرفه‌ای و حمایت از حقوق اعضا نقش مؤثری داشته‌اند؛ بااین‌حال، حمایت پایدار و فراگیر از همه گروه‌های حرفه‌ای سینما همچنان با محدودیت‌هایی روبه‌روست.
نظری ناامنی شغلی و نابرابری اقتصادی، محدودیت منابع مالی، ضعف سازوکارهای حمایتی، اختلافات درون‌صنفی و دشواری حفظ استقلال تشکل‌ها در تعامل با نهادهای حاکمیتی را از مهم‌ترین چالش‌های این حوزه برشمرد. به گفته وی، برخی تشکل‌ها در زمینه‌هایی مانند بیمه، مسائل معیشتی و پیگیری حقوق حرفه‌ای اقدامات ارزشمندی انجام داده‌اند، اما تبدیل این تلاش‌ها به سازوکارهایی پایدار و اثربخش، به تقویت ساختارهای صنفی نیاز دارد.
وی تقویت شفافیت، پاسخ‌گویی، مشارکت اعضا و استقلال حرفه‌ای را از عوامل مؤثر در حمایت بهتر از سینماگران دانست و تأکید کرد که مسائل صنفی باید در پیوند با ساختار و کارکرد تشکل‌ها بررسی شوند، نه صرفاً به‌عنوان مشکلاتی مقطعی.
استقلال تشکل‌ها و نقش آن‌ها در تصمیم‌گیری فرهنگی
نظری رابطه میان تشکل‌های سینمایی، نهادهای دولتی و مدیران فرهنگی را نیازمند تعامل سازنده، استقلال حرفه‌ای، شفافیت و مشارکت واقعی در تصمیم‌گیری‌ها دانست.
به باور او، تشکل‌های سینمایی نباید صرفاً مجری تصمیم‌های اتخاذشده باشند، بلکه باید به‌عنوان نمایندگان تخصصی سینماگران در تدوین سیاست‌ها و برنامه‌های مرتبط با این حوزه نقش داشته باشند. در مقابل، نهادهای دولتی و مدیران فرهنگی نیز باید جایگاه این تشکل‌ها را به رسمیت بشناسند و از مداخله در امور داخلی و تخصصی آن‌ها بپرهیزند.
وی در عین حال تأکید کرد که استقلال صنفی بدون پاسخ‌گویی به اعضا، شفافیت مالی و ساختاری کارآمد تحقق نمی‌یابد. از نگاه او، ایجاد سازوکارهای پایدار برای گفت‌وگو میان دولت و تشکل‌ها ضروری است تا نظرات کارشناسی اصناف پیش از اتخاذ تصمیم‌های مهم شنیده شود و مشارکت آن‌ها به جلسات تشریفاتی محدود نماند.
هوش مصنوعی و پلتفرم‌ها؛ ضرورت بازنگری در ساختار اصناف
این پژوهشگر با اشاره به گسترش پلتفرم‌های دیجیتال، ورود هوش مصنوعی و تغییر شیوه‌های تولید و توزیع آثار، بر ضرورت بازنگری در ساختار و فعالیت تشکل‌های سینمایی تأکید کرد.
به گفته نظری، تشکل‌ها برای پاسخ‌گویی به تحولات امروز باید به نهادهایی پویا، تخصص‌محور و آینده‌نگر تبدیل شوند. به‌روزرسانی سازوکارهای عضویت و نمایندگی، تقویت حمایت‌های معیشتی و امنیت شغلی، افزایش شفافیت و بهره‌گیری از ظرفیت پژوهش، آموزش و فناوری از جمله اقداماتی است که می‌تواند به افزایش کارآمدی این نهادها کمک کند.
وی افزود که اصلاحات نباید به تغییرات شکلی و اداری محدود بماند، بلکه باید به بهبود واقعی وضعیت حرفه‌ای سینماگران منجر شود. از این منظر، تقویت تشکل‌های مستقل، توسعه گفت‌وگو با مدیران فرهنگی و استفاده از داده‌های پژوهشی در تصمیم‌گیری‌ها می‌تواند مسیر حرکت به سوی نظام صنفی کارآمدتر را هموار کند.
نظری در جمع‌بندی دیدگاه‌های خود گفت توجه به تشکل‌های سینمایی، در حقیقت توجه به سرمایه انسانی و آینده سینمای ایران است. وی ابراز امیدواری کرد کتاب «پیکره ناپیدای سینما» زمینه شناخت دقیق‌تر مسائل اصناف سینمایی و گفت‌وگو درباره اصلاح و تقویت ساختارهای صنفی را فراهم کند. او همچنین از انتشارات امیرکبیر برای همراهی و انتشار این اثر قدردانی کرد.
کتاب «پیکره ناپیدای سینما، تحلیل ساختارهای تشکل‌های سینمایی» نوشته کاظم نظری، عضو هیأت علمی دانشگاه بین‌المللی سوره، در سال ۱۴۰۵ از سوی انتشارات امیرکبیر منتشر شده است. این کتاب در ۱۱۶ صفحه، ساختارها، کارکردها و چالش‌های تشکل‌های سینمایی را بررسی می‌کند و می‌تواند برای دانشجویان، پژوهشگران و علاقه‌مندان به مطالعات سینمایی و مسائل صنفی این حوزه مورد توجه باشد.
