«ماه هنر تهران» در مسیر ارتقای کیفیت و تنوع هنرهای تجسمی

نخستین دوره «ماه هنر تهران» با مشارکت گالری‌ها و هنرمندان برگزار شد؛ رویدادی که با هدف ایجاد بستری گسترده برای تعامل میان هنرهای تجسمی، گالری‌ها، هنرمندان و مخاطبان شکل گرفت و تلاش دارد جایگاه هنرهای تجسمی را در فضای عمومی شهر پررنگ‌تر کند.

به گزارش میز هنری،به نقل روابط عمومی اداره‌کل هنرهای تجسمی در گفت‌وگویی با بهرنگ صمدزادگان، هنرمند و کیوریتور، درباره ضرورت برگزاری «ماه هنر»، ظرفیت‌های این رویداد، چالش‌های موجود در بازار هنر ایران و چشم‌انداز ادامه آن گفت‌وگو کرده است.

صمدزادگان درباره نخستین دوره «ماه هنر تهران» گفت که با توجه به اینکه این رویداد برای نخستین‌بار برگزار شده، نمی‌توانست سخت‌گیری‌های گسترده‌ای در بررسی پروپوزال‌های گالری‌ها اعمال شود. با این حال، تلاش برگزارکنندگان بر این بوده است که مجموعه پروژه‌های ارائه‌شده از یک سطح کیفی قابل قبول برخوردار باشند و طیف‌های مختلف مخاطبان هنرهای تجسمی را درگیر کنند.

به گفته او، یکی از اهداف مهم این رویداد، حضور گالری‌هایی است که شاید در فهرست گالری‌های فعال‌تر تهران قرار نداشته باشند یا مقصد همیشگی گالری‌گردها نباشند. حضور این مجموعه‌ها در یک رویداد فراگیر می‌تواند فضای رقابتی ایجاد کند و در ادامه، به ارتقای کیفیت فعالیت آنها، به‌ویژه در حوزه کیوریتوری، منجر شود.

پیوند هنرهای تجسمی با مردم و شهر

این هنرمند و کیوریتور، «ماه هنر» را پاسخی به دو ضرورت مهم در فضای هنرهای تجسمی ایران می‌داند؛ نخست، گسترش ارتباط هنر با مخاطبان و دوم، ایجاد فضای رقابتی میان فعالان این حوزه.

صمدزادگان معتقد است هنرهای تجسمی در مقایسه با سینما و موسیقی همچنان ارتباط محدودتری با عموم جامعه دارند، هرچند در سال‌های اخیر گالری‌ها و رویدادهای تجسمی توانسته‌اند مخاطبان بیشتری جذب کنند. به باور او، همچنان ظرفیت قابل توجهی برای ارتباط هنرهای تجسمی با طیف‌های گسترده‌تر مردم وجود دارد و «ماه هنر» می‌تواند در این مسیر نقش مؤثری ایفا کند.

او همچنین بر اهمیت ایجاد رویدادهایی فراگیرتر از نمایشگاه‌های معمول و موسمی تأکید کرد؛ رویدادهایی که بتوانند مجموعه‌ای از فضاهای هنری را در کنار یکدیگر قرار دهند و زمینه تعامل و رقابت میان آنها را فراهم کنند.

الگویی برای توسعه جریان هنرهای تجسمی

صمدزادگان با اشاره به تجربه برخی قطب‌های هنری جهان، بینال‌ها، آرت‌فرها و هفته‌ها یا ماه‌های هنر را از جمله رخدادهایی دانست که می‌توانند در شکل‌گیری تصویر جامع‌تری از وضعیت هنر و ارتقای آن مؤثر باشند.

به گفته او، چنین رویدادهایی علاوه بر ایجاد فضای رقابتی، می‌توانند به افزایش تولید آثار هنری، متنوع شدن دامنه مخاطبان و تحریک اقتصاد هنر کمک کنند. از این منظر، «ماه هنر تهران» می‌تواند بخشی از خلأ موجود در فضای هنرهای تجسمی ایران را پوشش دهد.

بازار هنر و ضرورت حمایت از رویکردهای تازه

این کیوریتور همچنین درباره وضعیت بازار هنر ایران و محدودیت‌های موجود در حمایت از جریان‌های تازه هنری توضیح داد. به اعتقاد او، محافظه‌کاری در بازار هنر تا حدی تحت تأثیر شرایط اقتصادی قرار دارد و سرمایه‌گذاران و مجموعه‌داران معمولاً ترجیح می‌دهند روی آثاری سرمایه‌گذاری کنند که آینده اقتصادی آنها قابل پیش‌بینی‌تر باشد.

او در ادامه به محدودیت‌های سلیقه‌ای نیز اشاره کرد و گفت بخشی از مخاطبان، به‌ویژه در فضای هنر ایرانی خارج از کشور، بیشتر به سمت آثار سیاسی، نوستالژیک، ناسیونالیستی، دکوراتیو و کلیشه‌های شناخته‌شده هنر ایرانی گرایش دارند.

به گفته صمدزادگان، این وضعیت ممکن است باعث شود بخشی از تجربه‌های تازه و متفاوت هنرمندان نسل‌های جدید فرصت کافی برای دیده‌شدن و توسعه پیدا نکنند. در چنین شرایطی، بازار هنر نیز ممکن است به سمت نوعی تک‌سویگی حرکت کند.

او تأکید کرد که حمایت از رویکردهای متنوع و حتی متفاوت با سلیقه غالب، می‌تواند به پویایی بیشتر عرصه هنر و بازار هنر ایران کمک کند.

«دور از دید»؛ تلاش برای دیده‌شدن تجربه‌های کمتر دیده‌شده

صمدزادگان نمایشگاه «دور از دید» را نیز در همین چارچوب ارزیابی کرد؛ نمایشگاهی که به گفته او با هدف گردآوری آثاری شکل گرفته است که از کیفیت‌های هنری برخوردارند اما به دلیل فاصله گرفتن از سلیقه‌های غالب، کمتر فرصت حضور و دیده‌شدن پیدا می‌کنند.

او ابراز امیدواری کرد برگزاری چنین نمایشگاه‌هایی بتواند به تدریج فضای هنر و بازار هنر ایران را به سمت تنوع بیشتر و پذیرش رویکردهای چندسویه هدایت کند.

تأکید بر «سخت‌گیری» در دوره‌های آینده

صمدزادگان درباره مهم‌ترین دستاورد نخستین دوره «ماه هنر تهران» نیز بر یک واژه تأکید کرد: «سخت‌گیری».

او معتقد است در دوره‌های آینده باید کیفیت پروژه‌ها با دقت بیشتری بررسی شود و پس از هر دوره، میانگین‌های کمی و کیفی رویداد مورد ارزیابی قرار گیرد. این ارزیابی می‌تواند با نمونه‌های موفق در کشورهای مختلف و به‌ویژه کشورهای منطقه مقایسه شود تا استانداردهای رویداد به تدریج ارتقا پیدا کند.

به گفته او، «ماه هنر» در دوره نخست فرصت کافی برای اعمال سخت‌گیری گسترده نداشته است، اما در دوره‌های بعد باید ضوابط مشخص‌تری برای پذیرش پروژه‌ها تدوین شود تا از تکرار الگوهای کم‌ریسک و مشابه جلوگیری شود.

او همچنین به ضرورت توجه به کیفیت پروژه‌های گروهی اشاره کرد و گفت برخی نمایشگاه‌ها همچنان به فهرست‌های مشابهی از هنرمندان نسل‌های پیشین و آثار موسوم به «مستر» یا «مدرن ایرانی» متکی هستند. به باور او، تداوم این روند در دوره‌های آینده باید با سیاست‌گذاری دقیق‌تر مدیریت شود.

«ماه هنر تهران» در مسیر یک رویداد سالانه

صمدزادگان در نهایت ابراز امیدواری کرد «ماه هنر تهران» با تدوین استانداردهای معاصرتر و سخت‌گیرانه‌تر، به یک رویداد سالانه و اثرگذار در عرصه هنرهای تجسمی ایران تبدیل شود.

او با اشاره به فاصله کوتاه میان تصمیم‌گیری تا اجرای نخستین دوره، سطح کیفیت، تنوع و گستردگی این رویداد را قابل توجه دانست و گفت «ماه هنر تهران» توانسته است تا حدی تنوع، شادابی و هیجان را در جامعه هنری، به‌ویژه در میان نسل جوان، ایجاد کند.

به اعتقاد این هنرمند و کیوریتور، اگر در دوره‌های آینده میان گالری‌ها، هنرمندان و برگزارکنندگان رابطه‌ای پویا شکل بگیرد و در کنار آن، ضوابط دقیق‌تر و استانداردهای کیفی بالاتری اعمال شود، «ماه هنر تهران» می‌تواند به یکی از رویدادهای مهم و مورد انتظار جامعه هنری تبدیل شود؛ رویدادی که در ارتقای کیفیت تولیدات هنری، توسعه مخاطبان و تقویت بازار هنر ایران نقش مؤثری ایفا کند.