پشت پرده شکاف میان ناشران و تصویرگران؛ چه بر سر بازار کتاب کودک آمده است؟
نشست مشترک تصویرگران و ناشران در هفتمین هفته تصویرگری، با طرح انتقادهایی درباره افزایش فاصله میان این دو صنف، بحران اقتصادی بازار نشر، تهدیدهای هوش مصنوعی برای حقوق هنرمندان و ضرورت همکاری میان ناشران، نویسندگان و تصویرگران برگزار شد.
به گزارش میز هنری، به نقل از روابط عمومی انجمن تصویرگران، نشست مشترک تصویرگران و ناشران روز ۱۰ آبان به مناسبت هفتمین هفته تصویرگری در سالن امیرخانی خانه هنرمندان برگزار شد.
محمدعلی رضوی، مدیر دفتر تهران به‌نشر، در این نشست با اشاره به افزایش فاصله میان ناشران و تصویرگران گفت: مسائل و اختلاف‌های موجود، از جمله تعیین هزینه تصویرگری و رسیدن به توافقی که هر دو طرف از آن رضایت داشته باشند، با نامه‌نگاری و تعارف حل نمی‌شود و به گفت‌وگو و شنیدن دیدگاه‌های دو طرف نیاز دارد.
او با اشاره به شرایط دشوار بازار کتاب افزود: افزایش هزینه تولید کتاب، کاهش قدرت خرید مخاطبان و گرایش نسل جدید به رسانه‌های دیجیتال، از عوامل مؤثر بر بحران بازار نشر هستند که فشارهای اقتصادی آن ابتدا ناشران و سپس نویسندگان و تصویرگران را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
رضوی همچنین از تغییر سیاست برخی ناشران در انتخاب آثار خبر داد و گفت: تعدادی از ناشران سبد تولید خود را به سمت کتاب‌های خارجی و ترجمه‌شده برده‌اند و برخی نیز عملاً همکاری با نویسندگان و تصویرگران ایرانی را کنار گذاشته‌اند.
وی با تأکید بر توانمندی تصویرگران ایرانی و ظرفیت حضور آثار آنها در بازارهای بین‌المللی اظهار کرد: آثار تصویرگران ایران در کشورهای دیگر مورد توجه قرار گرفته‌اند، اما بازار کشورهای عربی نیز به‌شدت از آثار اروپایی و آمریکایی اشباع شده و فرصت حضور آثار ایرانی در این بازارها کاهش یافته است.
هوش مصنوعی و ضرورت حفاظت از حقوق تصویرگران
رضوی گسترش هوش مصنوعی و امکان تقلید از سبک هنرمندان را یکی دیگر از نگرانی‌های جدی این حوزه دانست و گفت: هوش مصنوعی به مرحله‌ای رسیده است که می‌تواند با استفاده از آثار یک تصویرگر، نمونه‌هایی نزدیک به سبک و شیوه کار او تولید کند؛ موضوعی که پرسش‌های مهمی درباره مالکیت فکری و امکان اثبات حقوق تصویرگران ایجاد کرده است.
او تأکید کرد که در کنار قوانین و حمایت‌های حاکمیتی، تشکل‌های صنفی نیز باید برای تنظیم روابط حرفه‌ای و تعیین قواعد مشترک اقدام کنند؛ چراکه ناشران و تصویرگران می‌توانند با وجود اختلاف‌ها، درباره ضوابط همکاری‌های حرفه‌ای به توافق برسند.
ضرورت بازگشت به ظرفیت‌های فرهنگی و بومی
مدیر دفتر تهران به‌نشر در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به رقابت فزاینده در بازار جهانی کتاب کودک، بر اهمیت توجه به فرهنگ، قصه‌ها و ظرفیت‌های بومی تأکید کرد و گفت: پرداختن صرف به موضوعات جهانی لزوماً مزیت رقابتی ایجاد نمی‌کند؛ زیرا آثار متعدد و قدرتمندی در این زمینه‌ها در بازار جهانی وجود دارد. توجه به ظرفیت‌های فرهنگی ایران می‌تواند زمینه تمایز آثار ایرانی را فراهم کند.
رضوی در پایان خواستار گفت‌وگوی بیشتر میان ناشران، نویسندگان و تصویرگران شد و تأکید کرد که ادامه فعالیت حرفه‌ای در حوزه نشر کودک، بدون شناخت متقابل محدودیت‌ها، حقوق و مسئولیت‌های این گروه‌ها دشوارتر خواهد شد.
در ادامه این نشست، فتح‌الله فروغی، رئیس انجمن ناشران کودک، نیز با تأکید بر ضرورت همکاری میان تشکل‌های ناشران، نویسندگان و تصویرگران گفت: ادامه فعالیت‌های جداگانه و جزیره‌ای این سه گروه کمکی به حل مسائل حوزه کتاب کودک نمی‌کند و در نهایت کودکان و ادبیات کودک از نبود همکاری میان فعالان این حوزه آسیب می‌بینند.
وی با اشاره به نقش هر یک از این گروه‌ها در فرایند تولید و عرضه کتاب کودک، پیشنهاد کرد این همکاری‌ها در هفته کتاب با برگزاری نشستی مشترک دنبال شود تا فعالان این سه حوزه به جای پیگیری جداگانه مطالبات صنفی، درباره مسائل و نیازهای مشترک صنعت کتاب کودک به تفاهم برسند.
هفتمین هفته تصویرگری از ۸ آبان در خانه هنرمندان آغاز شده و در کنار برنامه‌های خود، میزبان چند نشست تخصصی و کارگاه است. به گفته دبیرخانه این هفته، نشست مشترک با ناشران با هدف بررسی چالش‌ها و فراهم کردن زمینه همکاری‌ها و همفکری‌های تازه برگزار شده است.
